Gery Quak ME,
Opleider en trajectcoördinator Autisme
Fontys Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg

Ben door mijn bril
Toen mij werd gevraagd om een woord vooraf te schrijven voor 'het boek van Ben' voelde ik me vereerd: een mooie kans om iets te schrijven over het persoonlijke contact dat ik met Ben had in de periode die voorafging aan het schrijven van zijn boek. Door dit te schrijven wil ik de lezer even mijn bril aanreiken om te kijken naar Ben Kuijpers zoals ik hem ontmoette in de afgelopen jaren: een bijzonder én gewoon mens, maar wel met een speciale missie. Wat me van het eerste gesprek met Ben in het bijzonder is bijgebleven is hoe verrassend het was dat we ontdekten dat we in verschillende woorden over dezelfde dingen bleken te spreken. Wat me is opgevallen in het contact met Ben, is hoe vanzelfsprekend hij rekening met mij houdt door bijvoorbeeld altijd te vragen of zijn telefoontje gelegen komt. Door Ben heb ik geleerd hoe ik meer rechtstreeks en duidelijk kan zijn in het contact met hem en hoe dát nu juist als voorkomend en tactisch door hem wordt ervaren. Ik voelde echter enige schrik en schaamte toen ik me door Ben realiseerde hoe weinig ik nog steeds weet van de grote gevolgen die het heeft voor iemand met autisme om overspoeld te worden door emoties. En dat is kenmerkend voor Ben, hij maakt je bewust van de dingen waarmee je bezig bent.

Voorwoord en geen Ten geleide
Gelukkig vroeg Ben mij om een voorwoord te schrijven en geen 'Ten geleide'. Een 'Ten geleide' is een kader en dat roept tegenstrijdige gedachten bij me op. Het opnemen van een 'Ten geleide' lijkt namelijk te berusten op twee veronderstellingen: óf u hebt een kader nodig om wat de auteur schrijft in een goed perspectief te kunnen plaatsen, óf de auteur heeft een speciale introductie nodig omdat uit zijn tekst niet voldoende duidelijk wordt hoe hij zijn boek bedoeld. In beide veronderstellingen wordt uitgegaan van een tekort aan begrip en inzicht bij schrijver en lezer. Door het aanreiken van zo'n kader, pretendeer ik of ik dit tekort op kan heffen. Sterker nog: dat ik inzicht heb in wat de auteur bedoelt en wat u als lezer nodig heeft om dit te begrijpen. Een 'Ten geleide' in die context bij dit boek suggereert dat we de blik van de lezer vooraf de kant van de neuro-typical op willen richten.

'Negative capability'
Dit zou haaks staan op wat de auteur volgens mij bedoelt met zijn boek en op de kaders die hij ons biedt. Hij nodigt ons uit om vanuit zíjn inzicht als autist te kijken naar allerlei met autisme samenhangende processen zoals informatieverwerking, waarneming, beelddenken en het beleven van emoties en sensaties. Het aanreiken van een extra kader van ons uit is daarbij naar mijn idee overbodig en zal belemmerend werken. Denkend hierover komt het begrip 'negative capability' in me op. Negative capability werd in 1817 beschreven door de Engelse dichter Keats als: "het vermogen om onzekerheden, mysteries en twijfels te laten bestaan zonder ongeduldig te zoeken naar oplossingen en antwoorden." Negative capability sluit mooi aan bij het verwerven van 'Begrip door inzicht'. Het betekent dat we in onze visie op autisme ruimte mogen maken voor het bestaan en ontdekken van meerdere meningen en perspectieven zonder vanuit theorie en wetenschap alles te willen bewijzen en beargumenteren.

Laat u verleiden
In zijn motivatie geeft Ben aan dat hij zijn boek schrijft om een bijdrage te leveren aan het zoeken naar wederzijds begrip. Ik hoop en ga er vanuit dat dit boek tevens een bijdrage levert aan het 'wederzijds leren' van iedereen die met autisme te maken heeft. Ben wil een dialoog op gang brengen. We mogen ons dus uitgenodigd voelen om dit boek niet te lezen als een bundeling argumenten en waarheden aangedragen door de auteur, maar als een inspiratiebron om vanuit verschillende perspectieven, waaronder dat van Ben Kuijpers, te kijken naar autisme. Het woord is aan Ben. Laat u leiden door zijn tekst en verleiden tot het ontdekken van nieuwe vragen zonder te zoeken naar het grote gelijk.