Jan Schrurs
Ilonka van der Sommen
Fontys Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg

Bij het werken met en leren over mensen met Autisme is het belangrijk om inzicht te krijgen in de denkstijl van de persoon met Autisme. Als professional word je in staat geacht vanuit je normatieve professionaliteit te handelen en te kunnen aansluiten op de specifieke vragen van de persoon met Autisme. Het vraagt van ons ook om bewust te zijn en te blijven van ieders individuele proces en eigenheid ook in de begeleiding en het aanbod van onderwijszorg. Er verschijnen regelmatig boeken over Autisme geschreven door professionals. Mensen met Autisme schrijven vaak hun persoonlijk verhaal. In het kader van zijn eigenheid en eigen perspectief verschijnt nu dit boek. Een persoonlijk verhaal en weerslag van een persoon met Autisme, geschreven vanuit een professioneel kader.

In dit boek schetst Ben Kuijpers zijn zoektocht naar de verklaringen voor en duidelijkheid over zijn gedrag. Het is een zoektocht die vergelijkbaar is met de ontdekkingsreis die andere personen met ASS maken, nadat de diagnose is gesteld. Ze zoeken naar verklaringen van hun ervaringen en vragen zich af hoe ze toch mee kunnen doen in een voor hen erg moeilijke maatschappij.

Erg herkenbaar vanuit de praktijk van de persoonlijke begeleiding is de enorme impact van emoties. In dit boek probeert de schrijver dit grafisch weer te geven en daarbij maakt hij een onderscheid in de intensiteit waarmee emoties worden ervaren. Ben noemt de heftigheid, het langer aanhouden van een prikkel en het probleem met relativeren, waar in de literatuur gesproken wordt van overspoeld worden door emoties, te heftig reageren of juist niet reageren. In de persoonlijke begeleiding is het leren relativeren door middel van het gebruik van cognitieve strategieën een mogelijke doelstelling voor de persoon. Daarbij is het wel nodig om dit juist op een cognitieve wijze te doen, vanuit de feiten en niet vanuit neuro-typische beeldspraak als ‘morgen schijnt de zon weer’. Relativeren moet juist vanuit het perspectief van de persoon met Autisme Spectrum Stoornis (ASS) worden aangeleerd en ingeoefend.

Aan het nog dieper verkennen van het perspectief van personen met ASS zelf probeert de auteur met dit boek een bijdrage te leveren als hij de begaafdheid verkent en daarbij het proces van informatieverwerking probeert te duiden. Hij beschrijft zijn informatieverwerkingproces als een proces waarbij de informatie in afzonderlijke kasten wordt opgeborgen. Ben beschrijft expliciet hoe hij beelden moet omzetten in woorden. Temple Grandin schetst dit proces als een internetsite met op te roepen videoclips.

In zijn laatste deel doet Ben een poging om het inzicht in het eigen handelen van de persoon met ASS in het diagnostiekproces onder te brengen. Dit past binnen het kader van het doen van procesdiagnostiek, waarmee de persoon, zijn functioneren en zijn zelfbeeld worden verhelderd. Op zoek naar antwoorden op vragen die de persoon zelf heeft en op zoek naar een bij hem passend perspectief. Hiermee wordt het belang van individuele psycho-educatieve begeleiding met dit boek onderschreven. Daarbij gaat het er niet alleen om iets meer weten van de stoornis, maar juist van de uitwerking die deze heeft op jezelf als persoon en in je omgeving.

Begeleiding van personen met ASS blijft vooral een individuele zoektocht: op weg naar eigen inzicht.