|
Ik beleef emotie anders
Bij alle vormen van 'Annders waarnemen' is er sprake van een stoornis in de informatieverwerking. Deze verloopt anders. Een van de belangrijkste gevolgen hiervan is dat 'annders waarnemenden' anders reageren op emotionele prikkels. Als 'annders waarnemende' beleef ik prikkels en de daarbij behorende emoties heftiger dan niet-'annders waarnemenden' (niet-'annders waarnemenden' worden in de literatuur vaak Neuro-Typicals genoemd.). Ook blijf ik langer in de emotie hangen. Ik ben tot dit inzicht gekomen door mijn beleving van een emotie met mensen te delen die bereid waren hún beleving met mij te delen. Via onderstaande schema’s tracht ik mijn inzicht te verduidelijken. Hiervoor gebruik ik een assenstelsel, waarvan de verticale lijn de mate van emotionele beleving weergeeft, en de horizontale lijn de factor tijd.
Tijdens mijn zoektocht naar inzicht heb ik gemerkt dat ik de dagelijkse prikkels en de daarbij behorende emoties heftiger beleef dan Neuro-Typicals. Het gevolg daarvan is dat mijn basis van emotie hoger ligt (lijn B) dan bij Neuro-Typicals (lijn A). Een hogere basis van emotie veroorzaakt een hoger stressniveau. Ik ben gedurende een dag daardoor meer gespannen dan een Neuro-Typical.
Ieder mens heeft een grens van wat hij emotioneel aankan. Lijn C geeft het
moment aan waarop de emotie zo heftig wordt dat je de controle over jezelf verliest. Je gaat anders denken, doen en reageren, dan hoe je dat normaal gesproken doet.
Er zijn vele momenten te benoemen waar sterke prikkels de oorzaak zijn van heftige emotionele reacties. Als deze sterke prikkel aanhoudt, loopt de emotionele beleving zo hoog op dat de grens van controleverlies wordt gepasseerd. Deze grens wordt bij mij snel overschreden (lijn BD), terwijl het bij een Neuro-Typical in tijd veel langer duurt (lijn AD) alvorens dezelfde prikkel er voor zorgt dat de grens wordt overschreden. Ik heb dan ook vaak de opmerking gekregen dat ik een kort lontje heb. Een van de dingen die bij Neuro-Typicals helpt om het moment uit te stellen waarop de grens wordt bereikt, is de prikkel te relativeren. Uitspraken als “Morgen schijnt toch weer de zon” of “Och, hij had het zo niet bedoeld” zijn daar voorbeelden van. Dit soort opmerkingen hebben op mijn proces geen enkele invloed!
Als de prikkel die de heftige emotionele reactie heeft veroorzaakt wegvalt of in kracht vermindert, neemt vervolgens de heftigheid van de emotionele reactie af. Opmerkelijk is dat het bij mij in tijd veel langer duurt alvorens de normale basis van emotie weer bereikt is (lijn BE), dan bij een Neuro-Typical (lijn AE). Het is voor mij dan ook normaal dat ik drie dagen nadat iets gebeurd is, daar nog sterk mee bezig ben. Vaak heb ik de opmerking gehoord: “Ben, jongen, laat het toch los. Het is drie dagen geleden gebeurd. Het heeft nu wel lang genoeg geduurd.” Dat is vervelend, want voor mij is het nog steeds prominent aanwezig en ik wil het gebeuren graag met iemand delen om het te kunnen verwerken.
Zoals ik bij de beschrijving bij figuur 3 al schreef, kan het proces dat door een sterke prikkel wordt veroorzaakt, bij mij niet door relativeren worden beïnvloed. Maar er is wel een andere manier om het proces te beïnvloeden: de oorzaak van de sterke prikkel wegnemen. Belangrijk hierbij is dat ik bepaal wat die oorzaak is. Deze oorzaak kan dus anders zijn dan voor een Neuro-Typical. Vraag mij daarom naar deze oorzaak en kijk met mij of je deze weg kunt nemen. Lukt dit, dan is het vaak zo dat de gehele emotionele reactie ineens verdwijnt (lijn BF). Het gebeuren is dan niet meer relevant. Het ‘doet’ me dan ook niets meer. Op dit soort momenten vraag juist ik me dan af, waarom de Neuro-Typical zich nog druk maakt. Het is toch niet meer relevant! Bij mijn omgeving kom ik dan heel koel en afstandelijk over, omdat ik niet meer meega in de emotie van de ander.
Inzicht in mijn andere beleving van emotie gaf me meer zelfrespect
Het was voor mij een hele openbaring te weten dat ik anders reageer op de prikkels die emotie veroorzaken. Het gaf me een stuk meer zelfrespect. Door dit inzicht werd mij namelijk duidelijk dat ik er niets aan kon doen, dat ik zo snel de controle verlies. Ik gebruik emotionele explosies niet om mijn zin te krijgen, het gebeurt gewoon. Nu ik en mijn directe omgeving dit weten, kan ik emotionele uitbarstingen voorkomen, waardoor mijn naasten het prettiger vinden met mij om te gaan.
Een voorbeeld hiervan. Na een film blijf ik in de emotie van het verhaal hangen. De film gaat als het ware door. De mensen die met mij naar de film gaan, bespreken na afloop van de film de inhoud vaak direct met elkaar. Het is hun manier van het verwerken van de emotie die de film heeft opgeroepen. Als ik hierbij betrokken wordt, raak ik erg geïrriteerd. Het is dezelfde soort irritatie die ik voel als ik midden in de film word gestoord. Dat ik zo’n gevoel krijg als ik tijdens de film wordt gestoord, herkent en begrijpt mijn omgeving. Maar waarom ik ná de film geïrriteerd raak niet. Toen ik op een keer had uitgelegd dat de film bij mij nog een lange tijd doorgaat en dus voor mij nog niet is afgelopen, begrepen ze mij. Sindsdien betrekken ze me niet meer bij hun nabespreking. Hierdoor krijg ik de tijd de emotie die de film heeft opgeroepen op mijn eigen manier te verwerken en het einde van de film zelf te bepalen. Het effect is dat er geen irritaties meer ontstaan na de film, de avond voor iedereen prettig verloopt en mensen uit mijn directe omgeving weer graag met mij naar de film gaan.
De effecten van een andere beleving van emotie op het informatieverwerkingsproces
Vanuit het inzicht dat ik als 'annders waarnemende' emoties anders beleef, heb ik gekeken naar de invloed die deze andere beleving van emotie heeft op het informatieverwerkingsproces. Hierdoor kon ik mijn beleving in een breder kader plaatsen. Ik zag dat het anders beleven van emotie invloed heeft op het geheel waarin zich de prikkel voordoet, de context dus. Een andere emotionele beleving heeft tot gevolg dat de context verandert. Een andere context veroorzaakt een andere begripsbepaling, dus reageer je anders. Daarom kun je stellen dat het anders beleven van emotie een storing in het informatieverwerkingsproces veroorzaakt.
Terug naar boven |
